BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ:

KINH NGHIỆM TRONG VIỆC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI  MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ HUYỆN M’DRAK

I. Lý do chọn đề tài.

Môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Bước sang thế kỷ XXI, xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá đã và đang diễn ra mạnh mẽ. Càng giao lưu, hội nhập quốc tế, càng cần thiết phải giữ vững bản sắc dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm công dân. Trên cơ sở tri thức lịch sử dân tộc và hiểu biết quốc tế, bộ môn Lịch sử có ưu thế đặc biệt trong các hoạt động giáo dục ấy.

Thực tế hiện nay, học sinh quan niệm môn Lịch sử là "môn phụ" nên ít có sự đầu tư học tập theo đúng yêu cầu bộ môn. Nhàm chán, gạo bài nhiều, không yêu thích.

Yêu cầu của GD toàn diện, của Cụm tổ bộ môn về chất lượng mũi nhọn.

II. Thực trạng của vấn đề:

1. Thuận lợi:

Nhà trường luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất, hỗ trợ chuyên môn, chỉ đạo chặt chẽ các hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.

Số lượng học sinh ít, có 4 lớp/4 khối, bình quân mỗi lớp 40 em, được nuôi dạy tại chỗ nên thuận lợi cho việc bồi dưỡng, ôn tập, quản lý, kiểm tra đánh giá việc học tập của các em.

Trình độ GV trên chuẩn, tinh thần làm việc nhiệt tình, sáng tạo trong công việc, vượt khó, biết khẳng định mình…. đã góp phần tạo nên thành công cho công tác này.

Học sinh vào học ở trường Nội trú phải qua xét tuyển và thi tuyển với những tiêu chuẩn khá cao; phần lớn các em là học sinh khá, giỏi; đạo đức tốt ở cấp tiểu học. Bản tính chăm ngoan. Chất lượng đầu vào khá tốt.

2. Khó khăn:

Phía nhà trường:

Do đặc thù của nhà trường ít lớp nên GV vừa phải đứng lớp, vừa kiêm nhiệm công tác khác vì vậy công việc hơi phân tán, một phần gây khó khăn cho công việc, khó tập trung nghiên cứu chuyên môn.

GV chưa thông thạo tiếng Ê đê để giao tiếp với các em học sinh cũng là một trở ngại khi thực hiện các hoạt động GD.

Phía học sinh:

- Đối tượng học sinh dân tộc trong trường có khoảng 10 dân tộc khác nhau trình độ không đồng bộ, bất đồng về ngôn ngữ, khó khăn trong giao tiếp.

- Phần lớn học sinh dân tộc thiểu số có tính tự ti, nhút nhát, thiếu tự tin, ngại nói, … nên ảnh hưởng không khí xây dựng bài.

- Số lượng HS lớp 9 ít, tham gia thi nhiều môn, nhiều cuộc thi dẫn đến khó lựa chọn đối lượng. đa phần các em hay chọn Toán, Văn.

Phía cha mẹ học sinh:

Phần lớn Cha mẹ học sinh ít quan tâm, ít phối hợp với nhà trường trong giáo dục con em mình.

III. Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử.

1. Phát hiện học sinh giỏi.

Năng khiếu là “mầm mống” của tài năng, Nếu được phát hiện, bồi dưỡng kịp thời, có phương pháp và hệ thống sẽ phát triển thành năng lực. Ngược lại, “mầm mống” đó nếu không được phát hiện và bồi dưỡng sẽ bị thui chột.

Các nhà khoa học đã rút ra kết luận: Cấu trúc của năng khiếu có 3 yếu tố chính là thông tuệ, sáng tạo và có một số phẩm chất nổi bật như: Say mê, kiên trì, làm việc có mục đích, dám xả thân lao vào cái mới, có tình cảm, giàu lòng vị tha và tính nhân văn, luôn có ý chí vươn lên để tự hoàn thiện mình.

Đây cũng là cơ sở để tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh ở các các bộ môn nói chung và môn Lịch sử nói riêng. Ngoài ra giáo viên còn có thể dựa vào một số tiêu chí sau để có thể phát hiện học sinh giỏi môn Lịch sử:

- Thông qua tổng hợp kết quả học tập của học sinh cấp dưới.

- Qua sự thăm dò ý kiến của giáo viên bộ môn.

- Qua các giờ học trên lớp, học sinh phải thể hiện mình yêu thích môn lịch sử, có năng khiếu môn Lịch sử.

GV cần định hướng cho HS khi chọn môn thi.

2. Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử.   

2.1. GV phải tự bồi dưỡng bổ sung kiến thức.

a. Cấp huyện:

+ Kiến thức lớp 8: LSVN 1858 – 1914

* Quá trình xâm lược VN của Pháp

- Pháp đánh Đà Nẳng -> K/c của ta

- Pháp đánh Gia Định -> K/c của ta, Thái độ của triều đình, Hiệp ước Nhâm Tuất 1862

- Pháp đánh Bắc kỳ lần 1-> K/c của ta, Hiệp ước Giáp Tuất 1874

- Pháp đánh Bắc kỳ lần 2-> K/c của ta, Hiệp ước Quí Mùi 1883, Hiệp ước Pa tơ nốt 1884.

* Phong trào kháng chiến chống Pháp cuối thế kỷ XIX:

- Phong trào nông dân Yên Thế

- Phong trào Cần Vương

Nâng cao: Điểm giống và khác nhau của 2 phong trào

Tại sao thất bại?

Cuộc khởi nghĩa tiêu biêu nhất? Tại sao?

*  Phong trào kháng chiến chống Pháp đầu thế kỷ XX:

- Đông du

- Đông kinh nghĩa thục

- Duy Tân và chống thuế Trung kỳ

Nâng cao: Xu hướng mới, tại sao?

So sánh 2 phong trào cuối thế kỷ XIX và đầu XX

* Nguyễn Tất Thành ra đi tìm nước cứu nước.

+ Kiến thức lớp 9:

* LSTGHĐ sau 1945: 5 nội dung

* LSVN từ 1919 đến nay

- 1919-1930: Đặc điểm và nét mới của pt công nhân

Hoạt động NAQ ở nước ngoài

Ba tổ chức cộng sản đầu tiên

ĐCSVN ra đời: Sự kiện ra đời, vai trò của NAQ, ý nghĩa.

- 1930-1945: 30-35, 36-39, 35-45. Tại sao là diễn tập, ý nghĩa, tác dụng, mặt trận Việt Minh

- Cách mạng tháng Tám 1945, ý nghĩa LS

- VN 1945-1946: Tình hình VN, giải pháp của ta, k/c toàn quốc.

- 1946-1954: k/c chống Pháp

-1954-1975: K/c chống Mỹ

- 1975-nay

b. Cấp tỉnh: 6,7,8,9

2.2. Thống nhất phương pháp dạy và học giữa GV và HS

- Khái quát nội dung cơ bản. ( từ lớn đến nhỏ). Bao nhiêu ý nhỏ trong bài.

- Các vấn đề nâng cao.

- Phương pháp tự học dể nhớ: Một bài có mấy nội dung lớn?, một nội dung lớn có mấy vấn đề?

Một vấn đề cần: Lý do, nguyên nhân, hoàn cảnh; Diễn biến, tình hình; Kết quả; Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm

2.3. Chú ý liên hệ, xâu chuỗi vấn đề:

Ví dụ: LX cải cách, thì VN, TQ cải cách ntn?

Hội nghị I an ta diễn ra thì ở Vn ntn?

2.4. Tài liệu tham khảo:

Hướng dẫn giải câu hỏi SGK

2.5. Sưu tầm đề kiểm tra: Của Phòng, của huyện khác

2.6.  Phán đoán thời sự ( vấn đề nóng), LSĐP ĐL và M’Drak

2.7. Kỹ năng làm bài thi môn Lịch sử.

- Một vấn đề cần: Lý do, nguyên nhân, hoàn cảnh; Diễn biến, tình hình; Kết quả; Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm

- Xác định trọng tâm yêu cầu của đề -> Vạch dàn ý -> Phát triển đoạn

- Trình bày đẹp, sạch.

3. Hiệu quả:

Bắt đầu Bồi dưỡng 2002 tới nay: 38 em, đạt cấp huyện 26 em, cấp tỉnh: dự thi 7 em đạt 5 em: 1KK, 1ba, 2 nhì, 1 nhất.

4. Ý kiến đề xuất:

-  Cụm tổ bộ tăng cường giao lưu, tập trung hoạt động có hiệu quả.

-  Tăng cường dự giờ, rút kinh nghiệm.

- Xây dựng ngân hàng đề thi HSG cấp huyện, tỉnh để mọi thành viên có thể học tập lẫn nhau và cập nhật thông tin.

- Phổ biến các sáng kiến kinh nghiệm cho giáo viên làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.

Như vậy, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử là một quá trình lâu dài, đòi hỏi phải có sự cố gắng nỗ lực của cả giáo viên và học sinh.Trên đây chỉ là một số kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn giảng dạy của tôi, chắc rằng vẫn còn nhiều thiếu sót đòi hỏi chúng tôi phải cố gắng nỗ lực phấn đấu, học tập nhiều hơn nữa ở các đồng nghiệp trong trường cũng như trong ngành giáo dục của nước nhà ./.

BC: Nguyễn Thị Như Ý